Nghiên cứu mới đây trên ERJ Open Research đã khám phá tính di truyền của ho mãn tính, phân tích các loại ho khác nhau như ho có đờm và không có đờm. Kết quả cho thấy ho mãn tính có thể di truyền, với loại ho của cha mẹ có liên quan đến loại ho tương tự ở con cái.
Ho mãn tính là gì?
Ho mãn tính kéo dài ít nhất tám tuần và thường lâu hơn, ảnh hưởng đến khoảng 10% dân số và có thể làm giảm chất lượng cuộc sống, gây mất ngày làm việc. Dù ho là triệu chứng phổ biến của nhiều bệnh phổi, ho khan mãn tính không phải lúc nào cũng liên quan đến bệnh lý khác và thường khó điều trị1.
Nguyên nhân phổ biến của ho khan mãn tính bao gồm hen suyễn, chảy dịch mũi sau và trào ngược dạ dày-thực quản (GERD), chiếm tới 90% trường hợp. Một số nguyên nhân khác không liên quan đến hô hấp như béo phì hoặc sử dụng thuốc ức chế men chuyển (ACE inhibitors) cũng có thể gây ho mãn tính2.
Mặc dù nguyên nhân cụ thể của hội chứng quá mẫn cảm ho vẫn chưa rõ ràng, nghiên cứu đã tìm thấy sự tăng cường hoạt động của dây thần kinh cảm giác trong đường hô hấp và sự thay đổi trong các protein ở các hạt không khí thở ra, cho thấy các quá trình sinh học trong đường hô hấp có vai trò quan trọng. Thêm vào đó, nghiên cứu gần đây cho thấy ho khan có thể mang tính di truyền, với loại ho ở cha mẹ thường có mối liên hệ với loại ho tương tự ở con cái1.
Thiết kế nghiên cứu
Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học đã điều tra xem liệu ho mãn tính ở cha mẹ có thể liên quan đến tình trạng tương tự ở con cái, đặc biệt là liệu loại ho cụ thể có thể được di truyền hay không
Họ giả định rằng ho mãn tính có thể mang tính di truyền và loại ho cũng có thể được truyền qua các thế hệ. Để kiểm tra giả thuyết này, các nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ hai nghiên cứu quy mô lớn: một nghiên cứu ở Bắc Âu với hơn 21.000 người tham gia được theo dõi qua nhiều năm (1990, 2000, 2010) và một nghiên cứu khác tập trung vào con cái của các đối tượng từ Bắc Âu, Úc và Tây Ban Nha, với hơn 10.000 người tham gia từ năm 2012 đến 2019.
Ho mãn tính được phân loại thành hai loại: ho có đờm và ho không đờm, dựa trên báo cáo của người tham gia. Các nhà nghiên cứu đã phân tích mối liên hệ giữa ho mãn tính ở cha mẹ và con cái bằng cách sử dụng các mô hình thống kê, đồng thời cân nhắc các yếu tố như tuổi tác, giới tính, chỉ số khối cơ thể, tình trạng hút thuốc, hen suyễn và các vấn đề sức khỏe khác.
Họ cũng thực hiện các phân tích độ nhạy để đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố như hen suyễn, hút thuốc và giới tính đến tính di truyền của ho mãn tính. Nghiên cứu đã tuân thủ các nguyên tắc đạo đức, với sự đồng ý đầy đủ từ tất cả người tham gia, và các kết quả được phân tích theo các hướng dẫn đã được thiết lập cho các nghiên cứu quan sát1.
Kết quả Nghiên cứu
Nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ 7.155 cha mẹ và 8.176 con cái để tìm hiểu tính di truyền của ho mãn tính. Kết quả cho thấy, con cái bị ho mãn tính thường là phụ nữ hút thuốc và gặp nhiều vấn đề sức khỏe liên quan như hen suyễn và trào ngược dạ dày-thực quản.
Nghiên cứu phát hiện sự liên kết rõ ràng giữa ho mãn tính ở cha mẹ và con cái của họ. Cụ thể, 29% con cái có ho mãn tính nếu cha mẹ họ cũng từng bị ho mãn tính hai lần, so với chỉ 18% khi cha mẹ không mắc tình trạng này.
Loại ho cũng có sự di truyền rõ ràng: con cái có xu hướng phát triển loại ho tương tự như cha mẹ — ho không đờm hoặc ho có đờm.
Đặc biệt, ho mãn tính ở con gái có liên quan đến cả cha và mẹ, trong khi ở con trai không có sự liên kết đáng kể với cha. Các phân tích độ nhạy xác nhận những kết quả này, mặc dù mối liên hệ giữa ho có đờm ở cha mẹ và con cái trở nên kém rõ ràng hơn khi loại trừ những người không hút thuốc và những người không mắc hen suyễn.
Tóm lại, nghiên cứu chỉ ra rằng ho mãn tính, đặc biệt là loại ho, có thể di truyền qua các thế hệ, mở ra hướng nghiên cứu mới trong việc hiểu rõ cơ chế di truyền của triệu chứng này1.
Tài liệu tham khảo:
1. Emilsson ÖI, Johansson H, Johannessen A, et al. Heritability of cough across two generations: the RHINESSA study. ERJ Open Res. 2024;10(4). doi:10.1183/23120541.00071-2024
2. Chronic Cough: Causes & Treatment. Accessed August 29, 2024. https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/15048-chronic-cough-overview
